Een toestemmingsformulier onderzoek is verplicht wanneer je persoonsgegevens van deelnemers wilt verzamelen voor een onderzoek. In dit document geef je duidelijk aan welke gegevens verzameld worden, waarvoor deze gebruikt worden en hoe de privacy wordt gewaarborgd. Door het toestemmingsformulier onderzoek te ondertekenen geeft een deelnemer expliciet toestemming voor deelname en gegevensverwerking. Meer weten over onderzoeken? Lees dan wat is medisch onderzoek of ontdek wat is een klinische studie.
Een toestemmingsformulier voor onderzoek moet aan strikte eisen voldoen volgens de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming). Hierin neem je onder andere op wat het doel van het onderzoek is, welke gegevens verzameld worden, hoelang deze bewaard blijven en wie toegang krijgt tot de informatie. Ook moet duidelijk zijn dat deelname vrijwillig is en deelnemers hun toestemming op elk moment kunnen intrekken. Wil je weten hoe de AVG werkt bij medische studies? Bekijk dan hoe werkt DNA-onderzoek.
Zonder geldig toestemmingsformulier mag je persoonsgegevens niet verwerken, wat kan leiden tot boetes of stopzetting van het onderzoek. Het formulier beschermt niet alleen de privacy van de deelnemer, maar ook de integriteit van het onderzoeksproces. Zowel universiteiten als zorginstellingen hanteren daarom standaardmodellen, afgestemd op hun type onderzoek. Lees ook meer over de stappen in fase 1 onderzoek of fase 2 onderzoek.
Belangrijke onderdelen zijn: omschrijving van het onderzoek, contactgegevens van de onderzoeker, gedetailleerde opsomming van de gegevens die verzameld worden, uitleg over het bewaarbeleid en een heldere beschrijving van het recht om toestemming in te trekken. Ook kun je extra vragen toevoegen, bijvoorbeeld voor aanvullende toestemming, zoals gebruik van beeldmateriaal. Vaak zijn deze punten ook terug te vinden bij richtlijnen van bijvoorbeeld de Universiteit van Amsterdam.
Maak gebruik van erkende voorbeelden zoals modellen van de rijksoverheid, universiteiten of gespecialiseerde onderzoeksinstellingen. Let op correcte en eenvoudige taal, zodat deelnemers precies snappen waarvoor ze tekenen. Controleer of je formulier voldoet aan de actuele AVG-eisen en laat het idealiter toetsen door een privacy-expert als je met gevoelige gegevens werkt. Op de website van de Rijksoverheid zijn voorbeelden te vinden.
Fouten zijn onder andere: vaagheid over het doel van het onderzoek, geen optie bieden om toestemming in te trekken, of juist te ingewikkelde teksten waardoor deelnemers onvoldoende geïnformeerd zijn. Voorkom problemen door je formulier zorgvuldig op te bouwen en altijd helderheid te bieden over privacy en rechten. Informeer je bijvoorbeeld over rechten van proefpersonen op proefpersonen gezocht.
Veel instellingen stellen voorbeeldformulieren ter beschikking. Door deze uitgangspunten te volgen, vergroot je de kans dat je formulier volledig en juridisch waterdicht is. Voeg altijd ruimte toe voor handtekening, datum en eventueel de handtekening van een ouder/wettelijke vertegenwoordiger als het onderzoek minderjarigen betreft. Meer praktische tips vind je op Autoriteit Persoonsgegevens of lees alles over het belang van een trial in onderzoek.
Met een volledig en correct opgesteld toestemmingsformulier onderzoek voldoe je aan de wet én bescherm je de belangen van deelnemers én jouw onderzoeksproject.
Bronnen: AVG Autoriteit Persoonsgegevens, Rijksoverheid Toestemmingsformulier Voorbeeld, Universiteit van Amsterdam Richtlijnen.
Geld op een wijze manier investeren, verdienen, besparen, beleggen, uitgeven, ontvangen én lenen met behulp van betrouwbaar onderzoek. Dat is de missie van de redactie van MAO. Wij onderzoeken de voor- en nadelen van instanties, aanbieders en banken en rapporteren onze bevindingen in heldere, begrijpbare taal. Gebruik de vele honderden artikelen in onze kennisbank voor je eigen doeleinden en bereik ze.
