Een punctie is een relatief eenvoudige medische ingreep waarbij een arts met een dunne, holle naald een klein beetje vloeistof, cellen of weefsel uit het lichaam haalt. Dit gebeurt meestal onder lokale verdoving, zodat de plek gevoelloos is tijdens de procedure. Vaak wordt echografie of een andere beeldvormende techniek gebruikt om exact te prikken waar nodig. Puncties worden zowel ingezet om een diagnose te stellen als om klachten te behandelen, zoals bij het onderzoeken van een verdacht knobbeltje of bij het wegzuigen van overtollig vocht. Meer informatie over dit soort onderzoeken lees je op wat is medisch onderzoek.
Artsen kiezen voor een punctie als zij snel en gericht informatie uit een specifiek lichaamsdeel nodig hebben. Redenen hiervoor zijn bijvoorbeeld een gezwel, verdenking op kanker of het vaststellen van de oorzaak van een zwelling. Puncties worden ook gedaan bij ophoping van vocht in gewrichten, de borst, buik, longen of bij een abces. Daarnaast kan een punctie zinvol zijn bij aanhoudende ontstekingen of bij een vermoeden van een infectie, zodat gericht verder onderzoek kan worden gedaan. Wil je meer weten over soorten testen? Kijk dan eens op bloedonderzoek, urineonderzoek of allergietest.
Meestal is voor een punctie geen uitgebreide voorbereiding nodig. Soms vraagt de arts om nuchter te zijn of (tijdelijk) te stoppen met medicatie zoals bloedverdunners. Vooraf wordt het hele proces uitgelegd en kun je vragen stellen over de ingreep. De meeste puncties worden poliklinisch uitgevoerd, wat betekent dat je na afloop direct naar huis mag. Heb je binnenkort een punctie, overleg dan altijd met je behandelend arts over specifieke voorbereidingen en jouw persoonlijke situatie.
Op de dag van de punctie ontsmet de arts de huid zorgvuldig, waarna lokale verdoving wordt toegediend zodra dat nodig is. Je voelt daardoor slechts een licht prikje of enige druk. Met een dunne naald wordt het gewenste vocht, weefsel of cellen afgenomen. Het hele onderzoek duurt meestal maar enkele minuten. Na afloop kun je de behandelde plek wat gevoelig of beurs aanvoelen, maar hevige pijn komt zelden voor. In vrijwel alle gevallen kun je na de punctie normaal je dagelijkse activiteiten hervatten.
Er bestaan allerlei soorten puncties, afhankelijk van het lichaamsdeel en het doel van het onderzoek. Veel voorkomende voorbeelden zijn de beenmergpunctie (voor onderzoek naar bloedziekten), borstvochtpunctie (bij een knobbeltje in de borst), gewrichtspunctie (bij vocht of ontsteking in een gewricht), longpunctie of een leverpunctie. Ook de ruggenprik, ofwel lumbaalpunctie, om hersenvocht te onderzoeken valt hieronder. Elke punctie stelt de arts in staat om zeer gericht onderzoek te doen naar klachten of afwijkingen. Zie ook hoe werkt bloedonderzoek of hoe werkt allergietest voor achtergrondinformatie.
Complicaties bij een punctie komen gelukkig zelden voor, maar kunnen onder meer bestaan uit een nabloeding, lichte zwelling, infectie of een blauwe plek. Soms kan iemand zich kortdurend licht in het hoofd voelen. Krijg je na afloop last van ernstige pijn, roodheid, zwelling of koorts, neem dan altijd contact op met de behandelend arts. In de meeste gevallen verloopt een punctie zonder problemen en herstel je snel. Op is medisch onderzoek veilig lees je meer over de risico’s van medische ingrepen.
Het afgenomen materiaal wordt meestal onderzocht in een laboratorium door een patholoog of laborant, afhankelijk van het doel van het onderzoek. Na de analyse bespreekt je arts de uitslag met je tijdens een vervolgafspraak, wat vaak binnen enkele dagen kan zijn. De uitslag van een punctie helpt bij het stellen van een diagnose of het uitsluiten van bepaalde ziekten. Wil je meer lezen, kijk dan ook op wat is een klinische studie of wat is een trial.
Een punctie is een snelle, veilige en effectieve manier voor artsen om precies te achterhalen wat er in je lichaam speelt bij klachten of afwijkingen. Dankzij deze relatief eenvoudige ingreep kan met minimale belasting een gerichte diagnose worden gesteld en kan de passende behandeling sneller starten. Zo voorkom je onnodige zorgen en draagt een punctie wezenlijk bij aan duidelijkheid rondom jouw medische zoektocht. Wil je meer weten over een punctie of vergelijkbare onderzoeken, lees dan verder op wat is medisch onderzoek of hoe werkt bloedonderzoek.
Geld op een wijze manier investeren, verdienen, besparen, beleggen, uitgeven, ontvangen én lenen met behulp van betrouwbaar onderzoek. Dat is de missie van de redactie van MAO. Wij onderzoeken de voor- en nadelen van instanties, aanbieders en banken en rapporteren onze bevindingen in heldere, begrijpbare taal. Gebruik de vele honderden artikelen in onze kennisbank voor je eigen doeleinden en bereik ze.
