Een pilotstudie is een kleinschalige wetenschappelijke studie waarbij onderzoekers hun onderzoeksopzet, procedures of meetinstrumenten testen voordat ze starten met een grootschalig onderzoek. Het doel van een pilotstudie is om praktische problemen te signaleren, de bruikbaarheid van de methoden te beoordelen en mogelijke verbeterpunten te ontdekken. Zo verklein je de kans dat je in een later stadium dure of tijdrovende fouten maakt en vergroot je de kans op een succesvolle uitvoering van het eigenlijke onderzoekstraject. Voor meer achtergrondinformatie over medische onderzoeken, zie wat is medisch onderzoek en wat is een klinische studie.
Een pilotstudie wordt uitgevoerd om al in een vroeg stadium te achterhalen of je onderzoeksvraag, onderzoeksopzet en procedures daadwerkelijk haalbaar en uitvoerbaar zijn. Door te beginnen met een pilot kun je bijvoorbeeld organisatorische knelpunten en fouten in de dataverzameling ontdekken voordat je grootschalig van start gaat. Dit voorkomt niet alleen verspilling van tijd en middelen, maar zorgt er ook voor dat onverwachte obstakels tijdig worden opgemerkt. Dankzij een pilot kun je voorkomen dat dezelfde fouten optreden tijdens het hoofdonderzoek, waardoor de kans op valide onderzoeksresultaten toeneemt.
Het uitvoeren van een pilotstudie brengt diverse praktische voordelen met zich mee. Allereerst kun je procedures en protocollen optimaliseren en zo nodig bijstellen voordat je het grote onderzoek start. Ook helpt het bij het beter informeren en instrueren van deelnemers, zodat zij weten wat er van hen verwacht wordt. Daarnaast kunnen technische systemen, zoals meetapparatuur of dataverzamelingsinstrumenten, uitvoerig getest worden op betrouwbaarheid en gebruiksgemak. Het uiteindelijk effect is dat het vertrouwen in de toegevoegde waarde van het hoofdonderzoek groeit, zowel bij onderzoekers als bij deelnemers. Zie ook hoe werkt bloedonderzoek voor meer informatie over onderzoeksprocedures.
Een pilotstudie volgt meestal een gestructureerd stappenplan. Je begint met het formuleren van een duidelijke doelstelling voor de pilot. Vervolgens werk je de onderzoeksopzet uit, waarbij je zorgvuldig selecteert wie er deelnemen en welke procedures getest gaan worden. Na het werven van een kleine, representatieve groep deelnemers voer je de pilot daadwerkelijk uit. Tijdens dit proces worden alle bevindingen zorgvuldig vastgelegd. Tot slot volgt een evaluatie waarin je de resultaten bespreekt en vaststelt welke aanpassingen nodig zijn voordat het hoofdonderzoek van start gaat. Zie voor vergelijkbare aanpakken ook wat is een trial.
Als je een pilotstudie opzet, is het belangrijk om te zorgen dat de deelnemers representatief zijn voor de groep die je in het hoofdonderzoek wilt bestuderen. Verder moet je vooraf helder zijn over het doel van de pilot en duidelijke verwachtingen scheppen bij alle betrokkenen. Goede registratie van bevindingen is cruciaal, zodat je precies kunt zien welke verbeteringen doorgevoerd moeten worden. Vergeet ook niet te zorgen voor heldere rapportage, zodat het team de aanbevelingen daadwerkelijk praktisch kan toepassen en fouten in het verdere traject kan voorkomen. Lees meer over het veilig uitvoeren van onderzoek op is medisch onderzoek veilig.
Bij het uitvoeren van een pilotstudie zie je vaak dat onderzoekers op basis van de beperkte data te snel statistisch significante conclusies willen trekken. Dit is riskant omdat de groep doorgaans te klein is voor robuuste statistiek. Verder worden verbeteringen die uit de pilot naar voren komen niet altijd voldoende doorgevoerd, waardoor oude problemen zich herhalen in het hoofdonderzoek. Ook ontbreekt soms een goede communicatie richting deelnemers en teamleden, waardoor bevindingen niet optimaal worden benut. Voor wie overweegt deel te nemen aan medisch onderzoek, zie proefpersonen gezocht.
Een pilotstudie is een onmisbare stap in elk onderzoeksproces. Door vooraf met een kleinschalig vooronderzoek inzichten en knelpunten in kaart te brengen, verhoog je de kwaliteit, haalbaarheid en betrouwbaarheid van het uiteindelijke onderzoeksresultaat. Zo vergroot je als onderzoeker aanzienlijk de kans op een geslaagd hoofdonderzoek en kun je met vertrouwen het echte onderzoek starten. Meer weten over hoe je bij onderzoeksprojecten betrokken kunt raken? Kijk dan op hoe word je proefpersoon. Wat is een pilotstudie? Het is dé testfase die zorgt voor succes in wetenschappelijk onderzoek!
Geld op een wijze manier investeren, verdienen, besparen, beleggen, uitgeven, ontvangen én lenen met behulp van betrouwbaar onderzoek. Dat is de missie van de redactie van MAO. Wij onderzoeken de voor- en nadelen van instanties, aanbieders en banken en rapporteren onze bevindingen in heldere, begrijpbare taal. Gebruik de vele honderden artikelen in onze kennisbank voor je eigen doeleinden en bereik ze.
