Een dexa scan is een betrouwbare en pijnloze methode om de hoeveelheid kalk (minerale dichtheid) in je botten te meten, meestal in de heup en onderrug. Tijdens het onderzoek wordt een lage dosis röntgenstraling gebruikt, waardoor de arts nauwkeurig kan bepalen of er sprake is van botontkalking of een verhoogd risico op botbreuken. Het onderzoek duurt ongeveer 10 tot 20 minuten en vereist geen speciale voorbereiding.
Tijdens een dexa scan lig je op je rug op een comfortabele onderzoekstafel. Je hoeft je kleren niet uit te doen, maar metalen voorwerpen zoals riemen of sieraden moeten wel worden verwijderd omdat deze de beelden kunnen verstoren. De scanner beweegt langzaam over het geselecteerde gebied (meestal de heup en onderrug) en registreert het verschil in absorptie van röntgenstralen tussen bot en ander weefsel. Je voelt hier niets van en het onderzoek is volledig pijnloos. Na afloop kun je direct weer naar huis en je normale activiteiten hervatten.
Een dexa scan is vooral bedoeld voor mensen met een verhoogd risico op botontkalking. Dit zijn bijvoorbeeld vrouwen na de menopauze, ouderen, mensen met een laag lichaamsgewicht, personen met bepaalde medische aandoeningen of mensen die langdurig corticosteroïden gebruiken. De arts beoordeelt aan de hand van jouw persoonlijke medische voorgeschiedenis en risicofactoren of zo’n scan voor jou zinvol is. Zo kan tijdig worden gestart met behandeling of preventieve maatregelen.
De voornaamste reden om een dexa scan te laten doen is het vroegtijdig opsporen van osteoporose voordat er botbreuken optreden. De scan maakt vroeg ingrijpen mogelijk, bijvoorbeeld met medicatie of aanpassingen in leefstijl. Ook wordt de scan gebruikt om te beoordelen of een ingestelde behandeling effectief is. Omdat het onderzoek snel, veilig en zeer nauwkeurig is, biedt het waardevolle inzichten in de gezondheid van je botten. Meer over andere medische onderzoeken lees je op uitleg over medisch onderzoek.
De frequentie van een dexa scan hangt af van je individuele risicoprofiel, leeftijd en gezondheid. Soms adviseert de arts om na twee tot vijf jaar de scan te herhalen, afhankelijk van het resultaat en eventueel ingezette behandelingen. Bij aanhoudend verhoogd risico of verandering van medische situatie kan het verstandig zijn om vaker een scan te laten doen. Jouw arts maakt hiervoor een gepast voorstel op maat.
De hoeveelheid röntgenstraling bij een dexa scan is zeer laag, veel lager dan bij standaard röntgenfoto’s, waardoor het onderzoek veilig is. Voor zwangere vrouwen wordt het echter afgeraden in verband met mogelijke risico’s voor het ongeboren kind. Twijfel je of een dexa scan voor jou geschikt is? Bespreek jouw situatie dan altijd met je behandelend arts. Meer weten over de veiligheid van onderzoeken? Lees verder op veiligheid van medisch onderzoek.
De uitkomst van de dexa scan wordt uitgedrukt in een t-score. Een t-score van -1 of hoger duidt op een normale botdichtheid. Bij een score tussen -1 en -2,5 spreekt men van osteopenie (verminderde botdichtheid); bij -2,5 of lager is er sprake van osteoporose. De arts bespreekt de uitslag met je en stelt, indien nodig, samen met jou een behandelplan op. Daarbij kan ook gekeken worden naar aanvullende bloedwaarden, bijvoorbeeld via een bloedonderzoek of vitamine D-test.
Heb je een verhoogd risico op botontkalking of osteoporose, dan geeft een dexa scan snel en eenvoudig duidelijkheid over je botgezondheid. Met deze nauwkeurige meting kun je samen met je arts tijdig maatregelen nemen voor sterke botten. Vroegtijdige detectie via een dexa scan kan voorkomen dat ernstige complicaties ontstaan, waardoor je langer vitaal en mobiel blijft. Overweeg samen met je arts of een dexa scan in jouw situatie de beste volgende stap is.
Geld op een wijze manier investeren, verdienen, besparen, beleggen, uitgeven, ontvangen én lenen met behulp van betrouwbaar onderzoek. Dat is de missie van de redactie van MAO. Wij onderzoeken de voor- en nadelen van instanties, aanbieders en banken en rapporteren onze bevindingen in heldere, begrijpbare taal. Gebruik de vele honderden artikelen in onze kennisbank voor je eigen doeleinden en bereik ze.
