Symptomen van een cortisol tekort zijn onder andere vermoeidheid, gewichtsverlies, lage bloeddruk, spierzwakte, duizeligheid en een verminderde eetlust. Mensen kunnen ook last hebben van misselijkheid, buikpijn, stemmingswisselingen en een verhoogde gevoeligheid voor stress. Zo’n tekort wordt vaak veroorzaakt door een probleem met de bijnieren of de hypofyse en vereist vrijwel altijd medische behandeling en begeleiding.
Een tekort aan cortisol veroorzaakt uiteenlopende klachten die invloed hebben op zowel je lichaam als je humeur. Veel voorkomende symptomen zijn aanhoudende vermoeidheid, onbedoeld gewichtsverlies, spierzwakte en een lagere of sterk schommelende bloeddruk. Daarnaast kun je duizelig worden bij opstaan, je neerslachtig voelen, merken dat je minder geconcentreerd bent en slechter tegen stress kunnen. Ook zie je soms een verminderde afweer tegen infecties en een vertraagd herstel na ziekte.
In het dagelijks leven kun je een cortisol tekort vooral herkennen aan het feit dat je bij normale activiteiten sneller buiten adem bent of flauwte-achtige klachten ervaart. Je hebt misschien minder eetlust en voelt je regelmatig misselijk, vooral in de ochtend. Het herstel van een griepje of verkoudheid duurt langer dan normaal en je bent sneller prikkelbaar of hebt stemmingswisselingen. Op stress en veranderingen reageer je gevoeliger, vaak met een gevoel van onrust of overspoeld zijn.
De voornaamste oorzaak van een cortisol tekort ligt bij de bijnieren: ze maken te weinig cortisol aan, bijvoorbeeld bij de ziekte van Addison. Problemen met de hypofyse, die de afgifte van cortisol regelt, kunnen ook een rol spelen. Soms is een auto-immuunziekte de boosdoener, maar ook heftige infecties, operaties of het langdurig gebruik van bepaalde medicijnen dragen bij aan het ontstaan. In enkele gevallen is het tekort aangeboren of het gevolg van een tumor in de bijnier of hypofyse.
Wanneer je met bovenstaande klachten bij een arts komt, kan deze een cortisol tekort vermoeden en verdere onderzoeken in gang zetten. Meestal wordt als eerste het cortisolgehalte in je bloed gemeten, gevolgd door een ACTH-stimulatie test om de reactie van je bijnieren te beoordelen. Soms zijn aanvullende beeldvormende onderzoeken nodig, bijvoorbeeld van de bijnieren of hypofyse, om structurele afwijkingen op te sporen. Het is belangrijk dat de juiste diagnose snel wordt gesteld, omdat een onbehandeld tekort ernstige gevolgen kan hebben.
De behandeling bij een cortisol tekort bestaat uit het dagelijks slikken van synthetisch cortisol, meestal in de vorm van hydrocortison. Je arts zal samen met jou de dosering en het schema bepalen om de klachten optimaal onder controle te houden. Het is cruciaal om de medicatie dagelijks in de juiste hoeveelheid te nemen, omdat een plotseling tekort gevaarlijk is. Je blijft onder regelmatige controle om bij te sturen indien nodig en eventuele bijwerkingen of wijzigingen in je gezondheid snel op te merken.
Met de juiste behandeling kun je vaak een redelijk normaal leven leiden, maar het vraagt wel om alertheid en aanpassing. Neem je medicatie stipt volgens schema in, verdeel je energie goed over de dag en gun jezelf voldoende rust. Probeer gezond te eten en je vrienden en familie te informeren over je aandoening zodat ze weten wat ze kunnen doen in een noodgeval. Het dragen van een medisch identificatiekaartje is slim, zeker als je bijvoorbeeld alleen op pad gaat of op reis bent.
Direct medisch ingrijpen is nodig als je symptomen plots erger worden, met ernstige vermoeidheid, misselijkheid, verwardheid, een lage bloeddruk, hevige buikpijn of zelfs bewustzijnsverlies. Dit kan wijzen op een acuut tekort, ook wel een bijniercrisis, wat levensbedreigend kan zijn. Blijf bij twijfel niet rondlopen, maar schakel onmiddellijk hulp in om ernstige complicaties te voorkomen. Bij bovenstaande alarmsignalen is spoedeisende medische behandeling noodzakelijk.
Voor wie symptomen van een **cortisol tekort** herkent of vermoedt, blijft het essentieel om klachten serieus te nemen en niet te lang te wachten met het zoeken van hulp. Met tijdige diagnose en behandeling kun je de impact op je dagelijks leven beperken. Meer informatie over bloedonderzoek of andere diagnostiek vind je in ons artikel over hoe een bloedonderzoek werkt.
Geld op een wijze manier investeren, verdienen, besparen, beleggen, uitgeven, ontvangen én lenen met behulp van betrouwbaar onderzoek. Dat is de missie van de redactie van MAO. Wij onderzoeken de voor- en nadelen van instanties, aanbieders en banken en rapporteren onze bevindingen in heldere, begrijpbare taal. Gebruik de vele honderden artikelen in onze kennisbank voor je eigen doeleinden en bereik ze.
