Een dragerschapstest is een genetische test die vaststelt of iemand drager is van één of meerdere erfelijke ziektes, zonder daar zelf klachten van te ondervinden. Met deze test kun je voorafgaand aan een zwangerschap het risico inschatten dat een kind een bepaalde erfelijke aandoening kan krijgen. De uitslag is vooral van belang voor (toekomstige) ouders met een kinderwens, zeker als dergelijke ziekten in de familie voorkomen. Ben je benieuwd hoe zo’n test werkt en wat je met de uitkomsten kunt doen? Hieronder lees je alles wat je wilt weten over een dragerschapstest.
Een dragerschapstest onderzoekt of je drager bent van één of meerdere erfelijke aandoeningen, zoals taaislijmziekte, sikkelcelziekte of spinale spieratrofie (SMA). Hierbij wordt jouw DNA geanalyseerd, meestal met behulp van een bloed- of speekselmonster. De test brengt in kaart of je een verandering in een gen hebt die je kunt doorgeven aan je kind, ook wanneer je zelf nergens last van hebt. Zo krijg je inzicht in het risico dat je (onbewust) een erfelijke ziekte doorgeeft.
Vooral koppels met een kinderwens waarbij één of beide partners uit een risicogroep komen, krijgen het advies om een dragerschapstest te overwegen. Dit geldt bijvoorbeeld als er erfelijke ziektes voorkomen in de familie, of bij bepaalde etnische groepen waar specifieke aandoeningen vaker voorkomen. Daarnaast kiezen ook steeds vaker mensen zonder duidelijke risicofactoren preventief voor deze test, mede doordat het aanbod via huisartsen, ziekenhuizen en commerciële partijen ruimer is geworden. Twijfel je of deze test voor jou relevant is? Dan kun je het bespreken met je huisarts of een klinisch geneticus.
Voor de uitvoering van een dragerschapstest wordt meestal bloed of speeksel afgenomen. In een laboratorium wordt het DNA vervolgens onderzocht op mutaties die banden met erfelijke ziektes hebben. Je ontvangt de uitslag doorgaans na enkele weken. Op het rapport staat per gen of je drager bent en wat het risico voor een kind is als beide partners eenzelfde genafwijking hebben. Vaak krijg je de uitslag samen met uitleg van een deskundige, zodat je de informatie goed kunt begrijpen en verwerken.
Als blijkt dat beide partners drager zijn van dezelfde erfelijke afwijking, dan is er per zwangerschap een kans van 1 op 4 dat het kind de ziekte krijgt. De uitslag kan helpen om bewuste keuzes te maken, zoals het inschakelen van erfelijkheidsadvisering, prenatale diagnostiek of het overwegen van IVF met embryoselectie. Een negatieve uitslag biedt gerichte geruststelling, maar houdt er rekening mee dat niet alle erfelijke ziekten met een test kunnen worden opgespoord.
Er bestaan verschillende soorten dragerschapstesten. Sommige testen zijn gericht op één specifieke ziekte, bijvoorbeeld omdat die in de familie voorkomt. Andere testen zijn zeer uitgebreid en onderzoeken honderd tot duizenden aandoeningen tegelijk. Of een test wordt vergoed, hangt vaak af van de medische noodzaak of een specifieke verwijzing. Er zijn ook commerciële aanbieders waarbij je zelf kiest hoeveel aandoeningen je wil laten onderzoeken.
Een dragerschapstest is altijd vrijwillig. Het kan echter door een (huis)arts, klinisch geneticus of verloskundige nadrukkelijk worden geadviseerd als er verhoogde risico’s zijn. Jij beslist uiteindelijk of je de test laat uitvoeren en wat je met het resultaat doet. Het is aan te raden om de mogelijke impact en vervolgstappen vooraf goed te bespreken met een deskundige.
De kosten voor een dragerschapstest lopen sterk uiteen, meestal tussen de € 350 en € 1.500, afhankelijk van hoe uitgebreid het onderzoek is en of je die via het ziekenhuis of een commerciële partij aanvraagt. In sommige gevallen vergoedt de zorgverzekering deze test, bijvoorbeeld bij een medische indicatie of verwijzing door een specialist. Check altijd vooraf in de polisvoorwaarden van je verzekering of je in aanmerking komt voor vergoeding.
Een arts, klinisch geneticus of een commerciële aanbieder kan je helpen bij het aanvragen van een dragerschapstest. In ziekenhuizen en universitair medische centra is het vaak onderdeel van een breder genetisch consult. Daarbij is uitgebreide begeleiding mogelijk vanuit ervaren professionals. Daarnaast kun je via betrouwbare (online) aanbieders terecht, mits het laboratorium gecertificeerd is voor dit soort onderzoek. Kijk bijvoorbeeld ook op de pagina over de DNA-test voor extra informatie.
Genetische gegevens die voortkomen uit een dragerschapstest worden beschermd door de privacywetgeving. Dit betekent dat jouw informatie uitsluitend vertrouwelijk wordt behandeld en alleen gedeeld mag worden na jouw uitdrukkelijke toestemming. Het is verstandig om het privacybeleid van de aanbieder goed door te nemen voordat je de test laat doen, zodat je precies weet wat er gebeurt met jouw gegevens en die van eventuele familieleden.
Wil je meer weten over een dragerschapstest, erfelijke ziektes of het aanvragen van deze test? Neem dan altijd contact op met je huisarts of een klinisch geneticus. Deze professionals kunnen jou uitgebreid informeren, adviseren over vervolgstappen en verdere begeleiding bieden. Je kunt je verdiepen in medische achtergronden via pagina’s als wat is medisch onderzoek of hoe werkt DNA-onderzoek. Een dragerschapstest biedt veel duidelijkheid rondom erfelijke ziektes en kan je helpen weloverwogen keuzes te maken voor een (toekomstig) gezin.
Geld op een wijze manier investeren, verdienen, besparen, beleggen, uitgeven, ontvangen én lenen met behulp van betrouwbaar onderzoek. Dat is de missie van de redactie van MAO. Wij onderzoeken de voor- en nadelen van instanties, aanbieders en banken en rapporteren onze bevindingen in heldere, begrijpbare taal. Gebruik de vele honderden artikelen in onze kennisbank voor je eigen doeleinden en bereik ze.
