Een cortisol test meet de hoeveelheid cortisol, het stresshormoon, in je bloed, speeksel of urine. De test wordt vaak ingezet bij klachten van langdurige stress, vermoeidheid of het vermoeden van hormonale stoornissen zoals het syndroom van Cushing of de ziekte van Addison. De uitslag geeft inzicht in je hormonale balans en kan vervolgonderzoek noodzakelijk maken. Wil je meer weten over algemene medische tests? Bekijk dan wat is medisch onderzoek voor meer informatie.
Een cortisol test is een medisch onderzoek waarmee het niveau van het stresshormoon cortisol in het lichaam wordt bepaald. Deze test wordt vooral aangevraagd bij vermoedens van hormonale stoornissen, bij aanhoudende vermoeidheidsklachten of wanneer er sprake is van symptomen zoals hoge bloeddruk, onverklaarbaar gewichtsverlies of -toename, of een verstoorde slaap. Door inzicht te krijgen in je cortisolspiegel kan de arts beter beoordelen of jouw klachten samenhangen met een hormonale disbalans. Lees ook meer over bloedonderzoek voor andere hormonale testen.
Er zijn drie veelgebruikte vormen van de cortisol test: bloedtest, speekseltest en urinetest. Bloedtesten worden vaak ’s ochtends afgenomen omdat het cortisolniveau dan het hoogst is. Speekseltesten worden meestal op verschillende momenten gedurende de dag afgenomen om het dag-nacht ritme van cortisol te meten. Bij een urinetest verzamel je 24 uur lang urine, zodat de totale hoeveelheid uitgescheiden cortisol gemeten kan worden. Wil je weten hoe een urinetest werkt? Lees dan het artikel wat is urineonderzoek.
Artsen adviseren een cortisol test bij klachten als aanhoudende vermoeidheid, ernstige stress, somberheid, onverklaarbare gewichtschommelingen, hoge bloeddruk of spierzwakte. Ook wordt deze test gebruikt om aandoeningen zoals de ziekte van Addison (te weinig cortisol) of het syndroom van Cushing (te veel cortisol) vast te stellen en uit te sluiten. Meer over symptomen vind je op symptomen hoge bloeddruk of symptomen ijzertekort.
Voor een betrouwbare uitslag wordt vaak gevraagd om de avond vóór de test niet te sporten, alcohol of koffie te vermijden en rust te nemen. Bij een bloedtest is het belangrijk op de afgesproken tijd aanwezig te zijn, vaak vroeg in de ochtend. Gebruik je medicijnen die de hormoonhuishouding kunnen beïnvloeden? Bespreek dit dan altijd vooraf met je arts. Tip: bekijk ook hoe werkt bloedonderzoek voor extra uitleg.
De referentiewaarden van een cortisol test kunnen variëren per laboratorium, maar over het algemeen geldt dat te hoge waarden kunnen duiden op chronische stress, het syndroom van Cushing of bepaalde tumoren. Te lage waarden wijzen meestal op de ziekte van Addison of andere aandoeningen van de bijnieren. Afwijkingen betekenen niet altijd dat je ziek bent, daarom worden de resultaten altijd beoordeeld in combinatie met je klachten en mogelijk aanvullend onderzoek. Lees verder over hormonale verstoringen bij hormonentest en schildklier-test.
Tegenwoordig zijn er thuistest-kits beschikbaar waarmee je via speeksel of urine je eigen cortisolwaarden kunt meten. Deze zelftests kunnen een indicatie geven maar zijn minder betrouwbaar dan laboratoriumonderzoek in het ziekenhuis of bij de huisarts. Een afwijkende uitslag moet altijd door een professional worden beoordeeld. Lees meer over zelftesten op zelftest bloedwaarden.
Hier vind je antwoord op vragen zoals hoe lang het duurt voordat je de uitslag hebt, wat de test kost, of de test vergoed wordt door de zorgverzekering en of je nuchter moet zijn voor het onderzoek. Zo ben je goed voorbereid als je een cortisol test overweegt of moet ondergaan. Voor kosteninformatie verwijzen we je graag naar wat kost bloedonderzoek. Lees eventueel ook verder over de betrouwbaarheid van bloedonderzoek en wanneer bloedonderzoek nodig is.
Overweeg je een cortisol test, dan is het belangrijk te bespreken met je arts of deze test past bij jouw klachten en situatie. De uitslag van een cortisol test geeft je belangrijke informatie over je hormonale balans en kan samen met ander onderzoek leiden tot een juiste diagnose en behandeling.
Geld op een wijze manier investeren, verdienen, besparen, beleggen, uitgeven, ontvangen én lenen met behulp van betrouwbaar onderzoek. Dat is de missie van de redactie van MAO. Wij onderzoeken de voor- en nadelen van instanties, aanbieders en banken en rapporteren onze bevindingen in heldere, begrijpbare taal. Gebruik de vele honderden artikelen in onze kennisbank voor je eigen doeleinden en bereik ze.
